Chúa ơi, nay con biết việc nhà

Một người giáo dục theo tinh thần Kitô giáo không chỉ truyền đạt tri thức, mà trao truyền căn tính, lương tâm, đức tin, nhân phẩm.

Con vẫn tự nhủ mình là một đứa trẻ sinh ra trong Hội dòng - một đứa con bé nhỏ đang được dạy dỗ, được hướng dẫn để lớn lên từng ngày. Con biết công việc chính yếu của Hội dòng mình là giáo dục. Con cũng đã được tập tành, được trao tay một vài việc nhỏ, nhưng vẫn cứ “lè tè” theo bước các chị, mấy khi nhìn xa hơn ra khỏi những kế hoạch.

Con được nghe kể, Mẹ Dòng đã thao thức vì lớp trẻ không được giáo dục, nhất là trong bối cảnh xã hội bài xích đức tin. Và hơn một trăm năm qua, Hội dòng vẫn tồn tại, bởi vì sứ mạng ấy vẫn còn nguyên giá trị: thế giới vẫn cần được giáo dục, cần được dẫn về với Chúa. Nhưng xã hội hôm nay đã khác xưa nhiều quá. Thế kỷ này là thế kỷ của máy móc, của công nghệ, của trí tuệ nhân tạo (AI). Một chiếc máy bây giờ có thể làm công việc mà trước kia phải cần đến chục con người: từ sản xuất, tính toán, chấm điểm, đến cả viết ra những bài giảng, soạn ra những giáo án. AI có thể thay người thầy trong một số lĩnh vực, AI có thể trả lời học trò nhanh hơn, hiệu quả hơn. Thậm chí có lúc con giật mình, tự hỏi: “Vậy con người còn làm gì?” Nếu chỉ còn dạy chữ, dạy kỹ năng, thì rồi sẽ có lúc Hội dòng con - và chính con - cũng bị thay thế. Thế giới không còn cần những người thầy dạy công thức, không cần những giáo viên lặp lại tri thức đã có sẵn trên mạng. Thế giới chỉ cần người thao tác máy, hoặc máy thao tác người.

Vậy mà giữa cơn xoáy đó, con lại nghe vẳng lên một tiếng nhắc nhở: “Việc nhà mình đây mà!” - Việc nhà con không chỉ là dạy chữ, mà là giáo dục con người làm người. Một người giáo dục theo tinh thần Kitô giáo không chỉ truyền đạt tri thức, mà trao truyền căn tính, lương tâm, đức tin, nhân phẩm. Máy móc có thể tính toán, nhưng chỉ con người mới có trái tim để cảm thông. AI có thể trả lời, nhưng chỉ con người mới có thể lắng nghe và thấu hiểu. Con biết, để chu toàn “việc nhà” giữa thời đại này, con không thể chỉ dựa vào kiến thức đã có, hay chỉ chăm chăm giữ lấy vài phương pháp cũ. Con cần đào luyện mình mạnh mẽ hơn nữa. Nhưng rồi, con cũng chột dạ khi nhìn lại mình: bé nhỏ, non nớt, con vẫn muốn “để các chị lo, mình theo sau cũng được.” Nhưng như thế thì bao giờ con mới lớn? Bao giờ con mới thật sự cùng các chị gánh vác sứ mạng, cùng nên thánh với nhau? Bao giờ con mới đủ mạnh để cùng đứng vững giữa sóng gió thời đại, để không chỉ là người giữ bước theo sau mà còn là người bước lên mở lối? Con hiểu ra, những kế hoạch lớn lao là của các chị lớn, nhưng cũng sẽ chẳng có kế hoạch nào bền vững nếu thiếu những bàn tay nhỏ chăm chỉ vun đắp từng điều bé mọn nhất. Còn con, con sẽ bắt đầu bằng những phần việc nhỏ: chuyên chăm bổn phận hằng ngày, chu toàn nghĩa vụ học hành, tập kiên nhẫn với những công việc âm thầm mà không ai thấy, để lòng mình được uốn nắn bằng kỷ luật và yêu thương. Giữa thời đại công nghệ và máy móc có thể thay thế nhiều thứ, con phải tự đào luyện mình thành người không thể thay thế được: người có trái tim đủ rộng để đón nhận mọi khác biệt, đủ kiên nhẫn để chịu đựng những yếu đuối của chị em, đủ quảng đại để nâng đỡ người khác lớn lên cùng mình.

Chúa ơi, hôm nay con đã hiểu thêm “việc nhà mình”. Việc nhà không chỉ là cái bảng đen phấn trắng, mà là tấm lòng, là khối óc biết đổi mới không ngừng nhưng vẫn giữ một trọng tâm duy nhất: tất cả cho vinh danh Chúa, tất cả vì con người được sống làm người, sống làm con Chúa. Xin cho con biết lớn lên, biết thao thức, biết học, biết cầu nguyện, biết bước ra khỏi chỗ an toàn để cùng các chị, con được lớn lên với chính Hội dòng mình, lớn lên với ơn gọi giáo dục, lớn lên để làm chứng rằng trong thế giới này, chỉ Tình Yêu mới chiến thắng được vô hồn của máy móc.

Maria Diệu Ái (Học viện SG), FMI